قوله : « ففى صفاته . . . » . درباره‌ى صفات ذاتيّه‌اى كه بر اللّه حمل مىشود دو نظريه وجود دارد : « 1 » 1 ) نظريه مصنّف : اين صفات به همان معنايى كه حمل بر غير اللّه مىشوند بر اللّه حمل مىشوند . مشتقّ هنگام حمل بر غير اللّه حقيقت در ذاتى است كه مغاير با مبدأ مىباشد و مبدأ قائم به اوست . مشتقّ هنگام حمل بر اللّه نيز ، حقيقت در چنين ذاتى است . با اين تفاوت كه قيام مبدأ به ذات در غير اللّه به نحو اثنينيّت است ( مبدأ غير از ذات است وجودا ) مثل زيد عالم و در اللّه به نحو عينيّت است ( مبدأ عين ذات است وجودا ) مثل اللّه عالم . « 2 » اشكال : در اللّه عالم و امثال آن عرف اللّه را مصداق ذاتى كه مبدأ ( علم مثلا ) قائم به اوست نمىداند ، چون قيام به نحو عينيّت از امور خفيّه براى عرف است . پس صدق اين صفات بر اللّه ، صدق حقيقى نيست . جواب : عرف مرجع در تعيين مفاهيم است نه مصاديق . توضيح : عرف معناى مشتق را ذاتى مىداند كه مبدأ مغاير با اوست و مبدأ قائم به اوست آنگاه ما با دقت عقليّه مىبينيم اللّه نيز ذاتى است كه مبدأ قائم به اوست ( به نحو قيام عينى ) . اينكه اللّه مصداق چنين ذاتى است يا خير ، عرف در اين زمينه مرجع نيست . « 3 » 2 ) نظريه صاحب فصول : اين صفات هنگام حمل بر غير اللّه معنايى دارند ولى هنگام حمل بر اللّه از آن معنا به معناى ديگرى نقل پيدا كرده‌اند . بنابراين صفات هنگام حمل بر اللّه منقول هستند .

--> ( 1 ) - عمده اين مطالب در امر رابع گفته شد . ( 2 ) - انّ مباديها ( مبادى الصّفات الكماليّة ) عين ذاته المقدّسة و هذا نحو من القيام بل هوا على مراتب القيام . ر ك : نهاية الدرايه ، ج 1 ، ص 101 . ( 3 ) - ر ك : مناهج ، ج 1 ، ص 231 .